Κατάθλιψη και ψυχοθεραπεία

Όταν ο άνθρωπος χρειάζεται ξανά να συναντήσει τον εαυτό του

Δεν γράφουμε για την κατάθλιψη μόνο για να περιγράψουμε μια διάγνωση.

Γράφουμε για τον άνθρωπο που τη βιώνει. Για εκείνον που σηκώνεται το πρωί και νιώθει το σώμα του πιο βαρύ από τη μέρα που έχει μπροστά του. Για εκείνον που συνεχίζει να εργάζεται, να απαντά, να φροντίζει, να χαμογελά όταν χρειάζεται, ενώ μέσα του υπάρχει μια σιωπηλή απόσταση από τη ζωή.

Η κατάθλιψη δεν είναι απλώς κακή διάθεση. Δεν είναι μια συνηθισμένη στενοχώρια που περνά με μια βόλτα, μια συμβουλή ή μια φράση του τύπου «σκέψου θετικά». Είναι μια σύνθετη ψυχολογική κατάσταση που επηρεάζει το συναίσθημα, τη σκέψη, το σώμα, τη συμπεριφορά και κυρίως τη σχέση του ανθρώπου με τον εαυτό του και τον κόσμο.

Συχνά ο άνθρωπος δεν λέει «έχω κατάθλιψη». Λέει «δεν είμαι καλά». Λέει «δεν αντέχω όπως πριν». Λέει «δεν βρίσκω νόημα». Μερικές φορές δεν λέει τίποτα. Απλώς αποσύρεται.

Η κατάθλιψη δεν φαίνεται πάντα

Ένα από τα δύσκολα σημεία της κατάθλιψης είναι ότι δεν είναι πάντα εύκολα αντιληπτή. Κάποιος μπορεί να φαίνεται λειτουργικός και ταυτόχρονα να νιώθει εσωτερικά εξαντλημένος. Μπορεί να πηγαίνει στη δουλειά του, να μιλά με ανθρώπους, να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις του, αλλά να αισθάνεται πως το κάνει μηχανικά.

Η κατάθλιψη μπορεί να εμφανιστεί ως θλίψη, αλλά όχι μόνο. Μπορεί να πάρει τη μορφή κενού, απάθειας, έντονης κόπωσης, δυσκολίας στη συγκέντρωση, διαταραχών ύπνου, αλλαγών στην όρεξη, ενοχών, μειωμένης αυτοεκτίμησης ή απώλειας ενδιαφέροντος για πράγματα που κάποτε είχαν χαρά.

Δεν είναι σπάνιο ο άνθρωπος να νιώθει σαν να έχει χαθεί η εσωτερική του κίνηση. Σαν να συνεχίζεται η ζωή γύρω του, αλλά εκείνος να μην μπορεί να συμμετέχει πραγματικά.

Η κατάθλιψη δεν είναι αδυναμία χαρακτήρα

Χρειάζεται να ειπωθεί καθαρά. Η κατάθλιψη δεν είναι τεμπελιά. Δεν είναι αδυναμία. Δεν είναι έλλειψη θέλησης. Δεν είναι υπερβολική ευαισθησία.

Είναι μια κατάσταση που μπορεί να συνδέεται με πολλούς παράγοντες. Βιολογικούς, ψυχολογικούς, οικογενειακούς, κοινωνικούς, τραυματικούς και υπαρξιακούς. Μπορεί να εμφανιστεί μετά από απώλεια, χρόνια πίεση, σωματική ασθένεια, παρατεταμένο στρες, δύσκολες σχέσεις ή εσωτερική εξάντληση που μαζεύτηκε για χρόνια.

Και μερικές φορές έρχεται χωρίς έναν καθαρό, εμφανή λόγο. Αυτό δεν την κάνει λιγότερο πραγματική. Ο ψυχικός πόνος δεν χρειάζεται πάντα να έχει μια εύκολη εξήγηση για να αξίζει φροντίδα.

Η θέση της ψυχοθεραπείας στην φροντίδα της κατάθλιψης

Τα τελευταία χρόνια, η διεθνής βιβλιογραφία αναδεικνύει σταθερά τη σημαντική θέση της ψυχοθεραπείας στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι η κατάθλιψη είναι μια συχνή ψυχική διαταραχή για την οποία υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπευτικές παρεμβάσεις, ανάμεσά τους η ψυχολογική θεραπεία και, όπου χρειάζεται, η φαρμακευτική αγωγή.

Οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες, όπως οι οδηγίες του NICE για την κατάθλιψη στους ενήλικες, περιλαμβάνουν τις ψυχολογικές θεραπείες ως βασική θεραπευτική επιλογή, ανάλογα με τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, τις ανάγκες και το πλαίσιο ζωής του κάθε ανθρώπου.

Η ψυχοθεραπεία δεν είναι απλώς μια συζήτηση. Είναι μια οργανωμένη θεραπευτική διαδικασία. Ένας χώρος όπου ο άνθρωπος μπορεί να αρχίσει να κατανοεί τι του συμβαίνει, πώς βιώνει τα συναισθήματά του, πώς σχετίζεται με τους άλλους, πώς μιλά στον εαυτό του και με ποιους τρόπους έχει μάθει να αντέχει τον πόνο του.

Δεν δίνει έτοιμες απαντήσεις. Δημιουργεί όμως τις συνθήκες για να γεννηθούν πιο αληθινές ερωτήσεις.